Rok szkolny 2025/2026 będzie początkiem szerokiej reformy, która wprowadzi istotne zmiany w polskiej edukacji. Dotkną one zarówno uczniów i rodziców, jak i nauczycieli oraz dyrektorów szkół. Zmodyfikowane zostaną programy nauczania, w planie lekcji pojawią się nowe przedmioty, zmieni się sposób organizacji zajęć, a także warunki pracy nauczycieli. Reformy mają sprawić, że szkoła stanie się bardziej nowoczesna i przyjazna, a zarazem lepiej przygotuje młodych ludzi do życia w dynamicznie zmieniającym się świecie.
Nowe przedmioty i nowa podstawa programowa
Od września w planach lekcji pojawią się dwa nowe przedmioty: edukacja obywatelska i edukacja zdrowotna. Pierwszy z nich będzie rozwijał wiedzę o funkcjonowaniu państwa i społeczeństwa, podstawach demokracji oraz prawach i obowiązkach obywateli. Lekcje mają pomóc uczniom w zrozumieniu zasad życia publicznego, działania instytucji i roli mediów, a także w kształtowaniu odpowiedzialnych postaw. Z kolei edukacja zdrowotna zastąpi wychowanie do życia w rodzinie, poszerzając jego zakres o kwestie związane ze zdrowiem fizycznym i psychicznym. Na zajęciach poruszane będą tematy profilaktyki zdrowotnej, zdrowego odżywiania, aktywności fizycznej, radzenia sobie ze stresem, a także umiejętności udzielania pierwszej pomocy.
Zmiany obejmą także wychowanie fizyczne. Nowa podstawa programowa odchodzi od sztywnego systemu testów sprawnościowych, które do tej pory były podstawą oceniania. Egzaminy kondycyjne, takie jak bieg wahadłowy czy skok w dal, pozostaną, ale będą miały jedynie charakter diagnostyczny. Najważniejsze stanie się regularne uczestnictwo w zajęciach i podejmowanie aktywności dostosowanych do możliwości ucznia. W szkołach średnich pojawią się dodatkowo moduły inspirowane przygotowaniem do służb mundurowych, obejmujące elementy zajęć terenowych i treningów wytrzymałościowych.
Religia i etyka z jedną godziną tygodniowo
Ważną zmianą organizacyjną będzie ograniczenie liczby godzin religii i etyki. Od nowego roku szkolnego uczniowie będą uczestniczyć w nich tylko raz w tygodniu. Dodatkowo zajęcia te mają być planowane na początku lub końcu dnia szkolnego, aby uczniowie, którzy w nich nie uczestniczą, nie mieli uciążliwych przerw w środku dnia. Jeżeli w danej klasie zgłosi się mniej niż siedmioro uczniów, szkoła będzie mogła łączyć ich w grupy międzyklasowe. Oznacza to, że religia przestanie być jednym z dominujących elementów planu lekcji i stanie się bardziej fakultatywną propozycją.
Koniec obowiązkowych „godzin czarnkowych”
Od września znikną tak zwane „godziny czarnkowe”, czyli sztywno wyznaczony czas, w którym nauczyciele musieli być dostępni dla uczniów i rodziców. Przepis ten, wprowadzony kilka lat temu, w praktyce często okazywał się niewydolny i nie przynosił spodziewanych efektów. Teraz konsultacje będą organizowane w bardziej elastyczny sposób, dostosowany do realnych potrzeb. Dzięki temu zarówno nauczyciele, jak i rodzice będą mogli umawiać się na spotkania w dogodnych terminach, a szkoły zyskają większą swobodę w planowaniu takich rozmów.
Zmiany w Karcie Nauczyciela
Reforma obejmuje także warunki pracy pedagogów. Nowelizacja Karty Nauczyciela wprowadza szereg rozwiązań, które mają uporządkować system i jednocześnie wzmocnić motywację kadry. Zmienią się zasady nagród jubileuszowych – za 40 lat pracy nauczyciel otrzyma trzykrotność swojego wynagrodzenia, a po 45 latach aż czterokrotność. W szkołach zawodowych zostanie ujednolicone pensum, tak aby zarówno nauczyciele teorii, jak i praktyki pracowali po osiemnaście godzin tygodniowo.
Początkujący nauczyciele będą zatrudniani na krótsze, roczne umowy, co ma ułatwić im szybsze przejście do stabilnego zatrudnienia. Zmienią się również zasady rozliczania nadgodzin i zastępstw, które od tej pory będą rozliczane w bardziej przejrzysty sposób. Reforma wprowadza też dodatkowe uprawnienia dla nauczycieli zbliżających się do wieku emerytalnego – obejmą ich szczególne formy ochrony i możliwość skorzystania z urlopów zdrowotnych czy rehabilitacyjnych. Dyrektorzy szkół, którzy dobrze wywiązują się ze swoich obowiązków, będą mogli pełnić funkcję kolejną kadencję bez konieczności organizowania konkursu, jeśli taką decyzję zatwierdzi kurator oświaty.
Klasy sportowe i nowe zasady organizacyjne
Od września szkoły zyskają możliwość tworzenia klas sportowych z mniejszą liczbą uczniów. Minimalna liczba osób zostanie obniżona z dwudziestu do czternastu, co ma pozwolić na lepsze dopasowanie programu do możliwości młodzieży i prowadzenie bardziej intensywnych zajęć sportowych.
Zmieni się także organizacja roku szkolnego w zakresie ferii zimowych. Dotychczasowe cztery terminy zostaną zastąpione trzema, przydzielonymi różnym województwom. Zmiana ma na celu bardziej równomierne rozłożenie zimowego wypoczynku i lepsze wykorzystanie bazy turystycznej.
Ważną nowością będzie także większe wykorzystanie oceny opisowej. Reforma zakłada, że ocena szkolna nie powinna ograniczać się do suchej cyfry w dzienniku, lecz obejmować także opis postępów ucznia, jego kompetencji społecznych, umiejętności pracy w grupie i zaangażowania w zadania projektowe.
Szkoła w nowym wydaniu
Zmiany, które wchodzą w życie 1 września 2025 roku, mają sprawić, że szkoła będzie bardziej nowoczesna i dostosowana do realnych potrzeb uczniów. Pojawią się przedmioty rozwijające kompetencje obywatelskie i zdrowotne, religia przestanie być jednym z głównych elementów planu lekcji, a WF stanie się zajęciem przyjaźniejszym i bardziej zróżnicowanym. Nauczyciele zyskają lepsze warunki pracy i jasne zasady wynagradzania, a szkoły większą elastyczność w organizacji zajęć.
To jedna z największych reform ostatnich lat, która – jeśli zostanie dobrze wdrożona – może zmienić polską edukację z miejsca, w którym dominuje nacisk na sztywne wyniki, w przestrzeń bardziej otwartą na rozwój ucznia, jego potrzeby i realne wyzwania współczesności.
/pk-p/
Foto: zrzut zrzut z ekranu/Youtube.com
Sfinansowano ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018-2030 PROO1.
—
Dom Edukacji Medialnej (DEM) to projekt, który został sfinansowany ze środków pochodzących z budżetu państwa (Ministerstwo Edukacji i Nauki) w ramach programu pn. „Rozwój potencjału infrastrukturalnego podmiotów wspierających system oświaty i wychowania”. W Domu Edukacji Medialnej odbywają się m.in. spotkania edukacyjne z udziałem młodych ludzi. W ramach funkcjonującego mini-studia nagraniowego są tworzone filmy o charakterze edukacyjnym oraz odbywają się spotkania i wywiady z gośćmi specjalnymi o tematyce edukacyjnej, patriotycznej, historycznej, medialnej i społecznej.
